SARS Cov-2 dhe Influenca A/B (gripi sezonal) – RT-PCR

Çfarë është gripi?
Gripi (influenca) është një infeksion viral ngjitës i rrugëve dhe organeve të frymëmarrjes. Vlerësohet që 5-20% e popullsisë vuan nga gripi çdo vit.
Simptomat kryesore të gripit janë:
Temperature e lartë
Dhimbje muskujsh
Dhimbje fyti dhe kollitje e thatë në fillim (pa ekspektorim).
Gjithashtu gripi mund të shoqërohet edhe me shenja të tjera si;
lodhje fizike, dhimbje koke, të përziera, diarre, të vjella, dhimbje
barku, rrjedhje të hundëve.
Sëmundja prek të gjitha grup moshat.
Edhe pse te shumica e njerëzve, sëmundja zgjat vetëm disa ditë, tek disa të tjerë sëmundja mund të marrë nje rrjedhë më të rëndë dhe serioze që shpesh kërkon dhe hospitalizim.
Gripi mund të shkakton pneumoni dhe ka raste kur shkakton edhe vdekje.
Aktualisht, viruset kryesore që qarkullojne nëpër botë janë janë të tipit A dhe B.
Tipi A dhe B ose të njohura ndryshe edhe si infulencat A dhe B janë përgjegjëse për epideminë e gripit që shfaqet pothuajse çdo dimër.
Virusi i tipit A paraqet patogjenin më virulent human dhe shkakton sëmundjet më të shpeshta dhe më të rënda tek njerëzit.
Mutacioni i ngadaltë i virusit të tipit B dhe numri i vogël i të infektuarve bënë që të parandalohet pandemia e gripit të tipit B.
Viruset e gripit vazhdimisht pësojnë mutacione dhe ndryshime, gjë që pamundëson që antitrupat e fituar nga infeksionet e mëparshme si rezultat i përgjigjes së sistemit imunitar të organizmit, plotësisht të njohin këto viruse që kanë pësuar mutacion dhe të veprojnë kundër tyre.
Me qëllim parandalimin e sëmundjes, çdo vit përgatitet lloj i ri i vaksinës e cila përmban lloje të tipeve të virusit që priten të shkaktojnë epidemi gjatë atij viti.
Si diagnostifikohet gripi ?
Gripi diagnostifikohet në bazë të simptomave kryesore gjatë epidemisë se gripit.
Meqenëse simptomat e gripit mund të imitojnë simptomat e sëmundjeve të tjera, gjithmonë është mirë që të vizitoheni te mjeku.
Infeksioni viral mund të konfirmohet nga analiza e materialit të marrë nga fyti ose nga hunda.
Ekzistojnë disa lloje analizash, në bazë të të cilave mund të konfirmohet shpejt prania e virusit.
Metoda RT-PCR që detekton acidin ribonukleinik të virusit ofron një metodë më të saktë.
Si testohemi ?
Laboratori vitalab tani ofron mundësin që të testoheni për gripin sezonal ( influencat A/B) dhe SARS-Cov-2 prej të njëjtës mostër (strisho).
Në fund ju do të keni një raport testimi i cili përmban rezultatin për SARS-Cov-2, rezultatin për influencën A dhe rezultatin për influencën B.
Pra në të njëjtën kohë dhe me të njejtën mostër ju mund të testoheni për Covid-19 dhe për gripin sezonal (influencat A dhe 😎 përmes metodës RT-PCR.
Të gjitha këto testime kryhen nën përkujdesjen e mikrobiologes Ass.dr.Greta Lila dr.sci.
Vitalab është laboratori i pari dhe i vetmi në Kosovë i cili njëkohësisht bënë testimin e Covid 19 dhe gripit sezonal përmes një testi të vetëm.
Për më shumë informata në lidhje me këto analiza apo edhe analizat tjera, na shkruani në Facebook apo na vizitoni direkt në dy laboratorët tanë:
Prishtinë: rr. Muslim Mulliqi, Ulpiana D-2 Hyrja VI nr. 1, përballë QKUK-së – 044 222 842
Podujevë: rr. 20 Qershori, përballë Spitalit – 044 597 035

HPV-21 (Human Papillomavirus)

Çfarë është HPV?

HPV është infeksioni më i zakonshëm seksualisht i transmetueshëm (IST). Ka shumë lloje të ndryshme të HPV-së. Disa lloje mund të shkaktojnë probleme shëndetësore, duke përfshirë lythat gjenitale dhe kancerin.

Janë identifikuar mbi 150 lloje të HPV-së, të paktën 40 prej të cilëve infektojnë zonën gjenitale . Infeksioni onkogjenik, me rrezik të lartë HPV (p.sh., tipet HPV 16 dhe 18) mund të shkaktojnë shumicën e kancereve të qafës së mitrës, penisit, vulvës, vagines, anusit dhe orofaringeale. Infeksionet e tjera HPV (p.sh., HPV tipet 6 dhe 11) shkaktojn lytha gjenitale. dhe papillomatozë respiratore të përsëritura

Si përhapet HPV?

Ju mund të merrni HPV-në përmes mardhënieve seksuale. HPV mund të transmetohet edhe kur një person i infektuar nuk ka shenja apo simptoma. Ju gjithashtu mund të zhvilloni simptoma vite pasi të keni pasur mardhënie me dikë që është i infektuar. Kjo e bën të vështirë të dini se kur jeni infektuar për herë të parë.

A shkakton HPV probleme shëndetësore?

Në shumicën e rasteve, HPV largohet vetë dhe nuk shkakton asnjë problem shëndetësor. Por kur HPV nuk largohet, mund të shkaktojë probleme shëndetësore si lythat gjenitale dhe kancer.Lythat gjenitale zakonisht shfaqen si një gungë e vogël ose grup gunga në zonën gjenitale. Ato mund të jenë të vogla ose të mëdha, të ngritura ose të sheshta, ose në formë si lulelakër.HPV mund të shkaktojë kancer të qafës së mitrës dhe kancere të tjera duke përfshirë kancerin e vulvës, vaginës, penisit ose anusit. Mund të shkaktojë gjithashtu kancer në pjesën e pasme të fytit, duke përfshirë bazën e gjuhës dhe bajamet (i quajtur kancer orofaringeal).Kancerit shpesh i duhen vite, madje edhe dekada për t’u zhvilluar pasi një person infektohet me HPV.

Si mund ta di nëse kam HPV?

Shumica e njerëzve me HPV nuk e dinë se janë të infektuar dhe nuk zhvillojnë kurrë simptoma ose probleme shëndetësore prej tij. Disa njerëz zbulojnë se kanë HPV kur marrin lytha gjenitale. Gratë mund të zbulojnë se kanë HPV kur marrin një rezultat jonormal të Pap testit (gjatë ekzaminimit të kancerit të qafës së mitrës). Të tjerët mund ta zbulojnë vetëm pasi të kenë zhvilluar probleme më serioze nga HPV, të tilla si kanceret.

Diagnostifikimi i ADN-së i infeksionit të HPV-së aktualisht konsiderohet si bazë për shqyrtimin dhe parandalimin e kancerit të qafës së mitrës.

Kompleti sasior i HPV QUANT-21 PCR në kohë reale është test in vitro i ADN-së, i cili synon identifikimin dhe sasinë specifike të rrezikut të ulët (HPV 6, 11, 44) dhe rrezikut të lartë (HPV 16, 18, 26, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 53, 56, 58, 59, 66, 68, 73, 82) në lidhje me vetitë e tyre onkogjene në papillomaviruset e njeriut në mostrat biologjike njerëzore.

Laboratori Vitalab ju mundëson testimin për HPV-21 me metodën RT-PCR ku bëhet detektimi, tipizimi dhe kuantifikimi i 21 llojeve të HPV-së, me rezultat brenda 24 orëve.

Për më shumë informata në lidhje me këto analiza apo edhe analizat tjera, na shkruani në Facebook apo na vizitoni direkt në dy laboratorët tanë:

Prishtinë: rr. Muslim Mulliqi, Ulpiana D-2 Hyrja VI nr. 1, përballë QKUK-së – 044 222 842

Podujevë: rr. 20 Qershori, përballë Spitalit – 044 597

GJENTETIKA E TROMBOFILISË

Trombofilia është një term mjekësor që përdoret për të përshkruar gjendjen ku gjaku ka një tendencë të rritur të mpiksjes. Ka shumë arsye pse gjaku mund të ketë këtë tendencë të rritur të mpikjes.
Trombofilia zakonisht kategorizohet në dy lloje – të fituara dhe të trashëguara. Në trombofilinë e fituar, mpiksja jonormale zakonisht lidhet me një shkak specifik.
Njerëzit me trombofili të trashëguar kanë tendencë të formojnë mpiksje për shkak të një predispozite gjenetike të trashëguar nga prindërit e tyre. Njerëzit me trombofili të trashëguar mund të kenë një histori familjare të të afërmve me mpiksje anormale ose të tepërt të gjakut.
Gjenet luajnë një rol në mpiksjen e gjakut dhe janë të lidhura me trombofilinë e trashëguar
Mpiksja e gjakut (koagulimi)
Mpiksja e gjakut është mbrojtja natyrale e trupit kundër gjakderdhjes. Një mpiksje, ose “tromb”, zhvillohet sa herë që ka dëmtim të enës së gjakut (arteriet dhe venat). Mpiksjet formohen përmes një serie reaksionesh kimike midis qelizave speciale të gjakut (trombocitet) dhe proteinave në gjak (faktorët e koagulimit). Trombocitet dhe faktorët punojnë së bashku për të rregulluar procesin e mpiksjes; me fjalë të tjera, ata fillojnë dhe ndalojnë mpiksjen ashtu siç i nevojitet trupit. Nëse procesi nuk funksionon si duhet, një mpiksje mund të formohet në enët e gjakut, duke bllokuar rrjedhjen e gjakut në indet përreth. Kur kjo ndodh mpiksja quhet trombozë.
Roli i proteinave në mpiksjen e gjakut
Proteinat janë molekula të mëdha që i japin trupit strukturë, e ndihmojnë atë të funksionojë dhe rregullojnë mënyrën e funksionimit. Ka shumë proteina në trup dhe secila proteinë ka një funksion unik. Procesi i mpiksjes së gjakut është një shembull i proteinave që punojnë së bashku. Qelizat e gjakut, trombocitet dhe faktorët e koagulimit janë të gjitha të përbëra nga proteina. Nëse ka një problem me këto proteina, kjo mund të çojë në probleme me mpiksjen e gjakut.
Gjenetika, proteina dhe mpiksja të gjakut
Për të kuptuar se si ndikon gjenetika në mpiksjen e gjakut, është e rëndësishme të kuptohet se si bëhen proteinat:Proteinat e koagulimit të gjakut, si të gjitha proteinat, ndërtohen nga aminoacidet .Mënyra e renditjes së aminoacideve në zinxhir i japin specificitetin proteinës. Kjo renditje e aminoacideve përcaktohet nga gjenet tona, të cilat trashëgohen nga prindërit tanë. Gjenet përbëhen nga ADN-ja, e cila përmban kodin tonë gjenetik.Nëse ka një ndryshim në strukturë gjatë ndërtimit të proteinave specifike të cilat rregullojnë mpiksjen e gjakut kemi të bëjme me mutacione të cilat mund të jenë ndryshime strukturale edhe si pasojë e gjenetikës (Trombofilia e trashëguar)
Ndërsa ka një numër mutacionesh që mund të shkaktojnë trombofili të trashëguar, mutacionet më të zakonshme të ADN-së janë quajtur faktori V Leiden dhe protrombina II- G20210A.
Faktori V (pesë) Leiden
Të gjithë njerëzit prodhojnë një proteinë të quajtur faktor V që ndihmon në mpiksjen e gjakut. Sidoqoftë, ka individë të caktuar që kanë një mutacion të ADN-së në gjenin e përdorur për të bërë proteinën e faktorit V. Për këta individë thuhet se kanë mutacionin “faktori V Leiden”.
Normalisht proteina e faktorit V prodhohet për të ndihmuar mpiksjen e gjakut dhe prodhohet në sasi më të mëdha pasi dëmtohet ena e gjakut.
Sasia e proteinave të prodhuara nga faktori V kontrollohet nga proteina të tjera, përfshirë proteina C dhe proteina S. Proteina C dhe proteina S kombinohen për të ndihmuar në shpërbërjen e faktorit V, duke parandaluar kështu që ajo të ripërdoret dhe mpiksjen e gjakut.
Kur një person ka faktorin V Leiden, mutacioni bën që proteina të ketë formë jonormale. Kjo formë anormale parandalon atë që të ndahet siç duhet nga proteinat C dhe S. Meqenëse proteina e faktorit V nuk prishet, ajo lihet në gjak për një periudhë më të gjatë kohore dhe rrit prirjen për mpiksje.
Mutacioni “ protrombina II- G20210A”
Të gjithë njerëzit prodhojnë proteinën protrombinë (e quajtur edhe faktori dy) që ndihmon në mpiksjen e gjakut. Sidoqoftë, ka individë të caktuar që kanë një mutacion të ADN-së në gjenin e përdorur për të prodhuar protrombinën (e quajtur ndryshe protrombina G20210A ose mutacioni i faktorit II (dy)). –Personat të cilët kanë një trombofili të trashëguar të quajtur protrombina G20210A, ata prodhojnë sasi me të mëdha të proteinës protrombinë në gjak, duke u prirur për mpiksje jo normale.
Shansi për të trashëguar trombofilinë
Çdo individ trashëgon dy kopje të secilit gjen. Një kopje është trashëguar nga nëna e tyre, kopja tjetër nga babai i tyre. Për të parashikuar rrezikun për një fëmijë, duhet të merren parasysh disa faktorë.E para është nëse jeni apo jo heterozigot (vetëm një nga dy kopjet tuaja të gjenit përmban mutacion) ose homozigot (të dy kopjet e dy gjeneve tuaja përmbajnë një mutacion). Një test gjenetik mund t’ju tregojë nëse jeni heterozigot apo homozigot.
E para është nëse jeni heterozigot për mutacionin e gjenit, ka një mundësi 50:50 (ose një gjysmë) që fëmija juaj të trashëgojë mutacionin e gjenit, sepse ka një shans të barabartë për të kaluar kopjen e gjenit me mutacionin OSE kopjen e gjenit pa mutacion. Kopja e gjenit që fëmija juaj trashëgon është për shkak të rastësisë dhe nuk ka asgjë që një individ mund të bëjë për ta ndryshuar këtë shans.
Nëse jeni homozigot për mutacionin e gjenit, fëmija juaj do të trashëgojë mutacionin. Meqenëse nuk keni një kopje të gjenit pa mutacion, është e pamundur të kaloni një gjen pa ndonjë mutacion te fëmija juaj.
Një konsideratë tjetër është nëse prindi tjetër i fëmijës mbart një mutacion të gjenit që çon në trombofili. Kjo gjithashtu do të ndikonte në shanset e fëmijës tuaj për të trashëguar trombofilinë.
Perveq dy mutacioneve te cilat u lartëceken, ,më poshtë mund t’i shihni edhe mutacionet tjera të cilat mund të trashëgohen dhe bëjnë pjesë në panelin e Trombofilisë
Paneli i Trombofilise dhe “Folate Metabolism”
Faktori II 20210 RT-PCR
Faktori V Leiden 1691 RT-PCR
Faktori VII 10976 RT-PCR
Faktori XIII RT-PCR
FGB 455 RT-PCR
ITGA2 807 RT-PCR
ITGB3: 1565 RT-PCR
SERPINE1 (PAI-1) 675
MTHFR 677 RT-PCR
MTHFR 1298 RT-PCR
MTR 2756 RT-PCR
MTRR 66 RT-PCR
Laboratori Vitalab është laboratori i parë e i vetmi në Kosovë dhe më gjerë, i cili ofron testimin gjenetik të të gjithë panelit të Trombofilisë dhe “Folate Metabolism”, përmes metodës RT-PCR.
Metoda bazohet në identifikimin e gjenotipeve korresponduese.

PCR Testin për Covid-19 mund ta bëni në laboratorin e licencuar VitaLab


Testin Real Time PCR për diagnostikimin e Covid-19 mund ta bëni në Laboratorin VitaLab. Laboratori VitaLab është ndër institucionet private të parat që është licencuar nga Ministria e Shëndetësisë në tetor të vitit të kaluar.

Për termine mund të kontaktoni në numrin +383 49 480 408 apo edhe përmes e-mail: [email protected]

Laboratori VitaLab ka zgjeruar përdorimin e metodës PCR për herë të parë në Kosovë edhe për analiza të tjera, sikurse janë testimi gjenetik i të gjithë panelit të Trombofilisë dhe “Folate Metabolism”, Intolerancën në Laktozë, Hepatitin B, etj. .

(more…)